TARNÓW / Sport / Sport w Tarnowie

Sport w Tarnowie

z-1

Korzenie sportu w Tarnowie sięgają drugiej połowy XIX wieku. Pamiętać jednak należy, że nie był to sport w ściśle dzisiejszym rozumieniu. Wiele popularnych obecnie dyscyplin jeszcze nie istniało, nie było żadnych rozgrywek ligowych. W tamtych latach sport był w istocie formą spędzania wolnego czasu na ćwiczeniach i zabawach ruchowych, nie przez wszystkich zresztą akceptowanych. Bardziej pasuje właściwie do niego słowo rekreacja. Za pierwsze organizacje w naszym mieście, odpowiadające dzisiejszym klubom i stowarzyszeniom sportowym uchodzą Towarzystwo Strzeleckie oraz Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół". Nazwa pierwszego oddaje charakter zajęć jakie prowadziło, natomiast w przypadku "Sokoła" jest ona nieco myląca. To działające prężnie w całej ówczesnej Galicji towarzystwo, które założono na wzór powstałego nieco wcześniej w Czechach, prowadziło bowiem przynajmniej kilka, używając dzisiejszej terminologii sekcji. W tarnowskim "Sokole" uprawiano więc gimnastykę, lekkoatletykę, łyżwiarstwo, kolarstwo, tenis, szermierkę czy strzelanie. Warto jednak zaznaczyć, że "Sokół" nie był organizacją stricte sportową, ale raczej towarzysko - patriotyczną, która w przededniu wybuchu I wojny światowej zmieniła charakter na paramilitarny.

Prawdziwy rozwój sportu nastąpił w Tarnowie dopiero po I wojnie światowej. Wtedy to powstały najbardziej znane i do dziś istniejące kluby sportowe. Pierwsza była Tarnovia, chociaż data jej powstania wywołuje do dziś kontrowersje i spory historyków. W każdym bądź razie wiadomo, że tuż po wojnie piłkarze Tarnovii rozgrywali regularne mecze z innymi małopolskimi zespołami, a potem, kiedy nieco okrzepli, przyjeżdżały do Tarnowa nawet znane wówczas drużyny zagraniczne. W okresie międzywojennym to właśnie piłkarze Tarnovii stali się najważniejszą wizytówką miejscowego sportu, chociaż w klubie tym uprawiano także inne dyscypliny, poza tym w omawianym okresie powstało kilka klubów, z których dwa istnieją do dziś. Pierwszy z nich to Towarzystwo Sportowe Mościce założone (wszakże pod inną nazwą) w roku 1928. Na początku lat pięćdziesiątych zmieniło ono kolejny raz nazwę na "Unię", która znana jest kilku już pokoleniom sympatyków sportu w Tarnowie. Znacznie wcześniej jednak bo już w roku 1922 założono Kolejowy Klub Sportowy "Metal". Nie były to jednak jedyne sportowe organizacje działające w tamtym okresie. Klubów było znacznie więcej, niemalże każde środowisko czy dzielnica za swój punkt honoru uważało założenie swojego klubu. Bardzo silny i dobrze zorganizowany był sport wśród licznie zamieszkującej w międzywojennym Tarnowie ludności żydowskiej. Miała ona, jak wyliczyli historycy, ponad dziesięć klubów, a najbardziej znany z nich to "Samson". Może trudno w to uwierzyć, że wówczas w naszym mieście uprawiano już większość znanych dziś dyscyplin; od najpopularniejszej piłki nożnej poczynając na sporcie balonowym kończąc. Najbardziej znanym sportowcem z Tarnowa w okresie międzywojennym był olimpijczyk z 1928 roku, lekkoatleta Zdzisław Nowak.

 

II wojna światowa na kilka lat wstrzymała rozwój sportu w Tarnowie, chociaż źródła potwierdzają, że podczas niej odbywały się w mieście konspiracyjne mecze piłkarskie.

 

Po wojnie ruch sportowy szybko się odrodził. Niektóre kluby przetrwały próbę czasu, inne nie, ale na ich miejsce powstały nowe. Najbardziej znane z nich, to te, które istnieją do dnia dzisiejszego: Błękitni (data powstania 1947 rok) oraz Tamel (1952). Wtedy też założono w mieście Pałac Młodzieży, w którym oprócz sekcji artystycznych i naukowych istniały i istnieją do dziś sekcje sportowe. Pierwszymi powojennymi bohaterami sportowego Tarnowa byli piłkarze Tarnovii. W 1948 roku grali nawet w ekstraklasie wśród najlepszych polskich zespołów! Legendarną postacią stał się szczególnie Antoni Barwiński, który 17 razy grał w reprezentacji Polski. W najstarszym tarnowskim klubie na przestrzeni powojennych dziesięcioleci uprawiano wiele dyscyplin sportu jak piłka nożna, piłka ręczna, koszykówka, siatkówka, tenis, tenis stołowy, boks, pływanie, brydż, szachy. Większość z nich pozostała już tylko we wspomnieniach i klubowych kronikach. Podobnie było z Unią, która stała się największym i najbardziej znanym tarnowskim klubem sportowym. Jej piłkarze grali w II, najczęściej jednak w III lidze.

 

zuzel_old_d

Jesienią 1956 roku założono w Unii sekcje żużlową. "Czarny sport" szybko zdobył uznanie i popularność wśród wielu kibiców z całego regionu tarnowskiego. W 1967 roku Zygmunt Pytko został indywidualnym mistrzem kraju, a w 1994 roku drużyna Unii zajęła drugie miejsce w rozgrywkach o mistrzostwo ekstraklasy.
W klubie z Mościc związanym przez dziesiątki lat z Zakładami Azotowymi działały też między innymi sekcje gimnastyki, lekkoatletyki, judo, siatkówki, koszykówki, piłki ręcznej czy pływania.
Sporo sukcesów także międzynarodowych odnosili pływacy pod kierunkiem Andrzeja Kiełbusiewicza. W 1976 roku Anna Skolarczyk wyjechała na Igrzyska Olimpijskie do Montrealu. Piłkarze ręczni, podobnie jak piłkarki ręczne występowali nawet w ekstraklasie.

 

koszykowka_d2

Pałac Młodzieży był zawsze kuźnią talentów piłki ręcznej, wychował wielu znakomitych zawodników, reprezentantów kraju. Największy sukces odniósł jednak trener Stanisław Majorek. Jako szkoleniowiec reprezentacji Polski w 1976 roku wywalczył z nią olimpijski brązowy medal. Jedyny jaki do tej pory wywalczyli Polacy na igrzyskach w tej dyscyplinie sportu. W Pałacu trenowali i trenują także między innymi utalentowani judocy, szermierze, koszykarki a ostatnio młodzież zajmująca się wspinaczką sportową.

 

Metal przez wiele lat kojarzył się przede wszystkim z boksem. Pięściarze tego klubu walczyli w II lidze, a najsławniejszym z nich był Stanisław Żydaczek, medalista mistrzostw kraju i reprezentant Polski w czasach największej świetności polskiego boksu. Była też w Metalu sekcja hokeja na lodzie, którą prowadził osiadły w naszym mieście po wojnie były olimpijczyk i jeden z najlepszych polskich hokeistów dwudziestolecia międzywojennego Kazimierz Sokołowski. Miał też Metal oczywiście drużynę piłki nożnej.

 

W Tamelu z zapałem ćwiczyli między innymi ciężarowcy i piłkarze, a w Błękitnych judocy, piłkarze oraz piłkarki nożne!
Dziś najbardziej znanym klubem Tarnowa jest Unia, chociaż w nowych realiach ekonomicznych klub przeżywa finansowe kłopoty. Ostatnio doszło w nim też do szeregu zmian organizacyjnych. Wyodrębniły się z niego dwie spółki sportowe. Koszykarska, która opiekuje się grającymi od kilku lat w elicie polskich drużyn koszykarzami oraz powstała niedawno żużlowa. To dwie koronne dyscypliny sportu w Tarnowie, które budzą największe zainteresowanie. Ponadto Unia to piłka nożna w IV lidze, piłka ręczna w II oraz pływanie i lekkoatletyka nastawione na prace z młodzieżą.

 

bulderin_ratusz_d

W Tarnovii najwięcej splendoru dostarcza najmłodsza sekcja wspinaczki sportowej. Jej lider - Tomasz Oleksy należy od kilku lat do światowej czołówki. Do Tarnowa na zaproszenie Tomasza Oleksego przejeżdzają najlepsi sportowcy. W sierpniu 2004 na tarnowskim rynku odbyły się Międzynarodowe Mistrzostwa Polski w Boulderingu (zdjęcie obok). Bliscy awansu do ekstraklasy byli w 2002 roku tenisiści stołowi, natomiast piłkarze grają w IV lidze.

 

Swoje sekcje piłki nożnej mają także Błękitni, Tamel i Metal. W Błękitnych bardzo prężnie działa sekcja judo. Najlepsza zawodniczka tego klubu Barbara Wójcicka to aktualna reprezentantka Polski. Oprócz wielosekcyjnych klubów w ostatnich latach powstały w mieście organizacje sportowe specjalizujące się w określonej dyscyplinie i prowadzące zajęcia o charakterze zarówno sportowym jak i rekreacyjnym.. Wymienić tutaj należy Tarnowski Klub Karate, Tarnowskie Stowarzyszenie Lotnicze, "Perfekcję" - która szkoli kick - bokserów "Sokół", nawiązujący do dawnego towarzystwa o tej nazwie, który skupia głównie kolarzy, czy odnoszące sporo sukcesów w strzelectwie oraz trójboju ognisko TKKF "Delfin". Dzieci i młodzież realizują swoje pasje także w działających przy szkołach Uczniowskich Klubach Sportowych. W mieście nie brakuje też organizowanych regularnie ciekawych imprez sportowo-rekreacyjnych. Popularna jest akcja "Już pływam", Tarnowski Ośrodek Sportu i Rekreacji organizuje od kilkunastu lat "Bieg Leliwitów".

 

mtb_d

Puchar Tarnowa MTB w kolarstwie górskim zdobył już sobie renomę w kraju, co ciekawe jest o rok starszy od Pucharu Polski w tej odmianie kolarstwa (zdjęcie obok). Entuzjaści najpopularniejszej obecnie gry halowej - koszykówki mają swoje profesjonalnie zorganizowane rozgrywki ligowe: Tarnowską Amatorską Ligę Koszykówki, która doczekała się już kilkunastu edycji. Warto podkreślić, że Tarnów był gospodarzem wielu znaczących imprez sportowych. Sięgając tylko kilka lat wstecz warto przypomnieć eliminacje do mistrzostw świata na żużlu, międzynarodowe mecze reprezentacji Polski w koszykówce mężczyzn i w piłce ręcznej kobiet, a także Zimową Uniwersjadę w 1993 roku. Wówczas to w największej tarnowskiej hali sportowej, nazywanej "jaskółką" odbywały się popisy łyżwiarzy figurowych.

 

zuzel_mistrzostwo_d

Jeden z największych sukcesów w historii tarnowskiego nastąpił w 2004 roku. Wtedy do ekstraklasy żużlowej wróciła Unia Tarnów. Beniaminek od razu był wymieniamy w gronie faworytów do zdobycia tytułu Drużynowego Mistrza Polski. Do tarnowskiego zespołu powrócił znany wcześniej z mościckiego toru Tony Rickardsson, pojawili się bracia Gollobowie. Wśród juniorów znalazły się m.in. Marcin Rempała i Janusz Kołodziej. Przez cały sezon jaskółki wygrywały większość meczy, ale dopiero ostatnie spotkanie 26 września z Atlasem Wrocław przyniosło rozstrzygnięcie. Po dramatycznym i zaciętym meczu Unia Tarnów wygrała i tym samym zdobyła złoto, po raz pierwszy w 50 letniej historii tarnowskiego sportu żużlowego!

 

Nie w sposób w tak krótkim opracowaniu wymienić wszystkich klubów w historii miasta, wielu wydarzeń czy nawet najbardziej znaczących nazwisk zasłużonych sportowców, trenerów i działaczy, tych z przeszłości i obecnych. Na pewno kiedyś znajdą swoje miejsce w kompletnym opracowaniu książkowym. Wszyscy oni mają jednak swoje zasługi w tym, że sport i rekreacja w Tarnowie zawsze odgrywały w życiu mieszkańców ważną rolę oraz przyczynili się do promocji grodu generała Bema w Polsce i poza jej granicami.

 

Opracował: Robert Noga
aktualizacja: Mirosław Biedroń