Konkurs na wykonanie budki lęgowej „Zaprośmy ptaki do Tarnowa”

Aby mieszkańcy Tarnowa mogli cieszyć się obecnością ptaków w mieście, Urząd Miasta Tarnowa we współpracy z Pasażem  Odkryć Centrum Nauki i Techniki oraz z Zespołem Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego organizuje konkurs na wykonanie budki lęgowej dla ptaków. Konkurs przeznaczony jest dla tarnowskich placówek oświatowych. Zachęcamy do kontaktu z Panem Tomaszem Gawlikiem – pracownikiem Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego, tel. 14 656 44 72  wew. 47, lub kom. 505823750, ul. Ostrogskich 5, 33-100 Tarnów, oraz Panią Moniką Kwaśniewicz, współpracownikiem Pasażu Odkryć Centrum Nauki i Techniki, ul. Rynek 4, 33-100 Tarnów, nr tel. 503049916, którzy służą pomocą merytoryczną przy projektowaniu i budowie budek lęgowych.

 Ptasi świat w mieście – zwłaszcza podczas migracji i w okresie zimowania bywa bardzo bogaty. Liczba gatunków ptaków stwierdzonych na terenie większych miast takich jak Warszawa, Toruń czy Wrocław wynosi ponad 200 i jest porównywalna z liczbą gatunków występujących w wielu siedliskach naturalnych. Obecność niektórych gatunków ptaków sprawia nam przyjemność choćby ze względów estetycznych (ptaki śpiewające) - chętnie je dokarmiamy w przydomowych karmnikach lub w parkach. Inne ledwie tolerujemy, jak np. gołębie czy gawrony, bo „brudzą i hałasują” w naszym otoczeniu. Skład gatunkowy ptaków miejskich zależy od wielu czynników, w tym od specyficznych warunków siedliskowych. Zupełnie inny zestaw gatunków spotkamy podczas spaceru po starym miejskim parku, a inny w trakcie wyjścia na zakupy na terenie nowo wybudowanego osiedla. Jeszcze inne gatunki spotkamy na typowych „blokowiskach”, a jeszcze inne w pobliżu cieków i zbiorników wodnych.

W Tarnowie z całą pewnością możemy zaobserwować ptasią różnorodność gatunkową. Każdy z nas może wspólnie stworzyć wiele zakątków, które będą przyjazne ptakom. Musimy zapewnić im jednak bezpieczne miejsca do gniazdowania.

Troska o środowisko naturalne zaczyna się od małych działań, które mają realny wpływ na otaczającą nas przyrodę. Konkurs na wykonanie budki lęgowej dla ptaków stanowi doskonałą okazję, aby połączyć edukację ekologiczną z praktycznym działaniem oraz twórczą współpracą uczniów i nauczycieli.

Udział w konkursie pozwala dzieciom i młodzieży lepiej poznać potrzeby ptaków, zrozumieć znaczenie bioróżnorodności oraz nauczyć się odpowiedzialności za lokalne środowisko. Własnoręczne wykonanie budki lęgowej rozwija umiejętności manualne, kreatywność oraz pracę zespołową, a jednocześnie daje satysfakcję z tworzenia czegoś, co realnie wspiera przyrodę.

Organizacja konkursu to także sposób na kształtowanie postaw proekologicznych i wrażliwości na los ptaków, które coraz częściej zmagają się z brakiem naturalnych miejsc do gniazdowania. 

Gotowe budki mogą stać się trwałym elementem szkolnego otoczenia lub lokalnej przestrzeni, przypominając, że nawet niewielkie inicjatywy mają znaczenie.

Zapraszamy szkoły do udziału w konkursie i wspólnego działania na rzecz ptaków oraz środowiska naturalnego — bo edukacja ekologiczna najlepiej sprawdza się wtedy, gdy łączy wiedzę z praktyką.

Musimy pamiętać, że ptaki spełniają w  miastach wszystkie swoje podstawowe czynności życiowe, w  tym najważniejsze – odżywianie i rozmnażanie się. Obszary miejskie dostarczają im zarówno pokarmu, jak i miejsc do założenia gniazd, opieki nad potomstwem, odpoczynku czy schronienia przed drapieżnikami. W zależności od gatunku i położenia geograficznego, populacje zurbanizowane ptaków funkcjonują w  miastach przez cały rok lub pojawiają się tam okresowo (np. w czasie migracji lub zimowania).

Wykonanie budki lęgowej to wbrew pozorom nie jest trudne zadanie, jednak bardzo ważne jest zachowane odpowiednich zasad budowy budki, gdyż w źle skonstruowanej budce łapy kota lub kuny 
z łatwością dosięgną piskląt.

Przy wykonywaniu budek samodzielnie należy pamiętać  o kilku podstawowych i bardzo ważnych zasadach:
- konstrukcja powinna być wykonana najlepiej z elementów drewnianych (surowe, nieheblowane drewno zapewnia odpowiedni dla rozwoju piskląt mikroklimat),
- dach powinien być spadzisty w kierunku od pnia do otworu,
- otwór powinien być dopasowany do wielkości budki, a także zbliżony do wymiarów ptaków, które mają się w nich gnieździć (nie może być jednak za duży, aby uniemożliwiał dostanie się większych ptaków lub drapieżników),
- nie powinniśmy malować budek, ponieważ farba nie jest materiałem naturalnym i w takiej pomalowanej, zwracającej na siebie uwagę budce ptaki mogą nie chcieć się gnieździć, 
- nie umieszczamy patyczka przy otworze wlotowym ponieważ ułatwia drapieżnikom dostęp do lęgu (dla zabezpieczenia przed wizytami niechcianych gości można zamontować „kominek” wlotowy),
- budki należy opróżniać i czyścić co roku, należy to robić w okresie od połowy października do końca zimy, wyrzucamy wtedy stare gniazdo i ugnieciony materiał budulcowy.
 
Budki należy wykonać do 2 marca 2026 r.  
jeśli nie jesteście Państwo pewni, jak ma wyglądać prawidłowo wykonana budka, jeszcze raz zachęcamy do kontaktu z Zespołem Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego. Pamiętajmy, że ptaki zamieszkają wyłącznie w dobrze wykonanej budce lęgowej.  

Szczegółowy regulamin konkursu dostępny w załączniku.